Naam en familie
Het leverbloempje heet wetenschappelijk Hepatica nobilis; in oudere bronnen kom je ook Anemone hepatica tegen. De plant hoort bij de ranonkelfamilie (Ranunculaceae), net als de bosanemoon en de boterbloem. De naam verwijst naar het blad: het driedelige blad zou op een lever lijken. In de oude kruidengeneeskunde werd de plant daarom tegen leverkwalen gebruikt.
Voor die werking bestaat geen wetenschappelijk bewijs.
Waar groeit het leverbloempje?
Het leverbloempje groeit in bossen, struwelen en bergweiden van het noordelijk halfrond, van de bergen op ons vasteland tot Japan en Noord-Amerika. In de Belgische Ardennen is het plaatselijk verwilderd, maar in Nederland komt het niet in het wild voor. Hier ken je het dus vooral als tuinplant voor een schaduwrijk plekje onder struiken of bomen die in de winter hun blad verliezen.
Herkennen
- De plant is laag, vijf tot vijftien centimeter.
- In maart en april verschijnen de bloemen, meestal paars of paarsblauw, zelden roze of wit.
- Wat op kroonbladeren lijkt, zijn botanisch gekleurde kelkbladen, zes tot tien per bloem. Daaronder zitten drie groene schutbladen.
- Het leerachtige, driedelige blad is van boven donkergroen, vaak met lichte tekening, en van onderen paars of roodbruin.
- De bloemen sluiten zich 's avonds en bij regen.
De bloemen geven wel stuifmeel maar geen nectar. Vroege bijen zoeken er eerst vergeefs naar nectar en komen daarna terug voor het stuifmeel.
In Japan en in de tuin
In Japan heet de plant yukiwariso, wat zoiets betekent als sneeuwbreker. Daar zijn bijzondere natuurlijke kleurvormen geliefde verzamelplanten, met eigen bloemenfestivals in de winter. In de tuin doet het leverbloempje het goed op een rustige plek in halfschaduw, in humusrijke grond die niet uitdroogt en niet nat blijft.
De plant groeit langzaam, dus geef hem tijd en laat hem ongestoord staan. Het is geen snijbloem: zijn plek is de tuin.
Giftig?
Ja, licht. Zoals andere ranonkelachtigen bevat het verse leverbloempje protoanemonine, een stof die huid en slijmvliezen irriteert. Laat kinderen en huisdieren er niet aan knabbelen.
