Van berghelling naar bollenveld
Tulpen (Tulipa) komen van nature voor van het Iberisch Schiereiland en Noord-Afrika via de Balkan en Turkije tot in Centraal-Azië. De grootste soortenrijkdom ligt in drie gebergten: de Pamir, de Tiensjan en de Hindoekoesj. De naam komt via het Turks uit het Perzische woord voor tulband, omdat de open bloem daarop lijkt.
De Vlaamse diplomaat Ogier Gisleen van Busbeke, gezant in Turkije, maakte de tulp in het westen bekend. De meeste gekweekte tulpen stammen af van Tulipa gesneriana.
In de Republiek liep de handel in tulpenbollen in de Gouden Eeuw volledig uit de hand. Tijdens die tulpenmanie werden sommige bollen voor fortuinen verhandeld, tot de markt plotseling instortte. De beroemde gevlamde 'Semper Augustus' was eigenlijk geen aparte cultivar, maar een tulp die besmet was met een virus.
Dat virus werd overgebracht door de groene perzikluis.
Vijftien groepen
Er zijn duizenden cultivars. De KAVB, de internationale registratie-autoriteit, deelt ze in vijftien groepen in, vooral op basis van bloemvorm en afmetingen van de plant. Bekende groepen zijn:
- enkele vroege en enkele late tulpen;
- Darwin-hybriden, grote tulpen met een eivormige enkele bloem;
- leliebloemige tulpen met spitse, uitwaaierende bloembladen;
- dubbele late tulpen met grote, zware bloemen;
- gefranjerde tulpen met een getande bladrand.
Na de bloei
Wil je dat een tulp volgend jaar weer bloeit, knip dan alleen de uitgebloeide bloem af en laat het blad staan tot het geel is. Het blad bouwt reserves op in de bol. Tulpen hebben koude nachten en winters nodig en bloeien van april tot in juni, afhankelijk van de cultivar. Nederland is de grootste producent van tulpenbollen ter wereld, met tot drie miljard bollen per jaar.
Giftig voor huisdieren
Volgens de ASPCA zijn tulpen giftig voor honden, katten en paarden door tulipaline A en B, met de hoogste concentratie in de bol. Braken, sloomheid, diarree en kwijlen zijn mogelijke verschijnselen. Bij mensen kan veel contact met bollen een huidaandoening geven die tulpenvingers heet.
