Wortelstok of bol?
Het geslacht Iris telt ongeveer 320 soorten. Het Nederlandse woord lis wordt vaak voor het geslacht gebruikt, maar in de praktijk zegt bijna iedereen iris. De naam komt van het Griekse woord voor regenboog, wat past bij de enorme kleurrijkdom. In de tuin onderscheid je de groepen het makkelijkst aan wat onder de grond zit.
- Baardirissen groeien uit een wortelstok en hebben een rij haartjes op de hangende bloembladen. Ze willen volle zon, en de bovenkant van de wortelstok moet boven de grond blijven. Een te diep geplante baardiris maakt wel blad, maar geen bloemen.
- Siberische irissen zijn baardloos, smalbladig en zeer winterhard; ze houden van vochtige grond.
- Bolirissen, zoals de Hollandse iris en de kleine Reticulata-irissen, overleven droge zomers als bol.
De Hollandse iris die je als snijbloem kent, ontstond bij het Haarlemse bollenbedrijf Van Tubergen uit Spaanse, Portugese en Noord-Afrikaanse soorten. Bloemisten waren er al snel enthousiast over, omdat de bollen in de kas vervroegd tot bloei te brengen zijn.
De bloem
Een irisbloem heeft drie rechtopstaande kroonbladen, in het Engels standards, en drie naar buiten hangende kelkbladen, de falls. In Nederland en België komt maar één iris in het wild voor: de gele lis (Iris pseudacorus), die je langs sloten en plassen ziet.
Parfum en wapens
De gedroogde wortelstok van Iris germanica en Iris pallida wordt als violenwortel gebruikt in parfum. De gestileerde iris, de fleur-de-lis, werd het teken van het Franse koningshuis en staat nog in veel wapens en vlaggen. Iris is bovendien het nationale symbool van Jordanië.
In de vaas en een waarschuwing
Koop snij-irissen in knop, met de kleur al zichtbaar. Eén bloem is maar enkele dagen op zijn mooist, maar aan dezelfde steel gaat vaak nog een tweede knop open. Volgens de ASPCA is iris giftig voor honden, katten en paarden. De pentacyclische terpenoïden zitten vooral in de wortelstok en kunnen kwijlen, braken, diarree en sufheid veroorzaken.
