Een groot geslacht
Het geslacht Viola telt ongeveer vierhonderd soorten, verspreid over de gematigde streken van de wereld. De meeste groeien op vochtige, licht beschaduwde plekken. In Nederland komen onder meer het maarts viooltje (Viola odorata), het driekleurig viooltje (Viola tricolor), het akkerviooltje (Viola arvensis) en het bosviooltje (Viola riviniana) in het wild voor.
Een viooltjesbloem heeft vijf kroonbladen die niet symmetrisch staan: twee bovenaan, twee aan de zijkant en één grotere onderaan. De tekening op de bloemblaadjes doet vaak aan een gezichtje denken. Na de bloei buigt het steeltje naar beneden; als de zaaddoos rijp is, richt hij zich weer op en springt open, waarbij de zaden weggeschoten worden.
Tuinviooltje, hoornviooltje en maarts viooltje
- Het tuinviooltje of pensée (Viola × wittrockiana) is een kruising van verschillende soorten, vooral van het driekleurig viooltje. De bloemen zijn vijf tot acht centimeter breed. De naam komt van het Franse pensée, gedachte, en de bloem wordt traditioneel geassocieerd met herinnering.
- Het hoornviooltje (Viola cornuta) heeft kleinere bloemen en is een vaste plant voor borderranden en potten.
- Het maarts viooltje is beroemd om zijn geur; viooltjesgeur is de basis van veel parfums en snoepjes.
Gekweekte viooltjes zijn er in geel, oranje, paars, violet, rood, wit en zelfs bijna zwart, vaak met een donkere tekening.
Kweken en verzorgen
Viooltjes houden van een zonnige tot licht beschaduwde plek en goed doorlatende grond. Ze bloeien het best bij koel weer en hebben het moeilijk bij langdurige hitte. Daarom worden tuinviooltjes vooral in het najaar en voorjaar geplant; veel cultivars bloeien bij zacht weer zelfs in de winter door. Hoewel ze eigenlijk vaste planten zijn, worden ze meestal als een- of tweejarige gekweekt.
- Knip uitgebloeide bloemen weg, dan blijft de plant bloeien en ziet hij er netjes uit.
- Let op bladluis, slakken en meeldauw.
- Voorkom natte voeten: in drassige grond kan stengelrot de plant plotseling laten omvallen.
Eetbaar en goed voor vlinders
De bloemen van viooltjes worden gebruikt als eetbare decoratie op gerechten en taarten, en jong blad van sommige soorten is gekookt eetbaar. Viooltjes zijn bovendien waardplant voor de rupsen van parelmoervlinders.
